# توران‌تاک

> خردورزی، روشنگری و اندیشه آزاد


## Posts

- [چرا به دیگران بگویم من خداناباورم؟](https://turan-talk.com/why-tell-others-i-am-an-atheist/): آیا الزامی وجود دارد که در جامعه‌ای جزم‌اندیش از خداناباوری سخن بگوییم و جان خود را به خطر بیندازیم؟ برای پاسخ، سه نوع خداناباوری — فلسفی، سیاسی و اخلاقی، و علمی — و تفاوت اهداف آنها را بررسی می‌کنم.
- [آزادی وجدان: حقی که زیربنای همه حقوق است](https://turan-talk.com/freedom-of-conscience/): در میان همه حقوق بشر، یکی آن‌قدر بنیادین است که به آسانی نادیده گرفته می‌شود: حق اینکه خودمان بیندیشیم. پیش از آنکه آزادانه سخن بگوییم یا عبادت کنیم، باید آزاد باشیم باورهای خود را شکل دهیم.
- [علم چگونه می‌داند: شواهد، تردید و خوداصلاحی](https://turan-talk.com/how-science-knows/): علم به ما واکسین، برق و فهمی از جهان داده که نسل‌های پیشین به سختی می‌توانستند تصور کنند. اما چرا علم فقط مجموعه‌ای دیگر از باورها نیست؟ پاسخ در روش آن است.
- [چرا فلسفه هنوز اهمیت دارد](https://turan-talk.com/why-philosophy-still-matters/): فلسفه کتاب‌های کهنه و پرسش‌های بی‌فایده نیست؛ یکی از کاربردی‌ترین کارهایی است که انسان می‌تواند بکند. هر بار که می‌پرسیم چیزی درست است یا نه، فلسفه می‌ورزیم.
- [دین و دولت: درس‌هایی از تاریخ](https://turan-talk.com/religion-and-the-state/): از جنگ‌های دینی اروپا تا اصلاحات امان‌الله خان در افغانستان، تاریخ درس‌های تلخی درباره پیامد یکی شدن دین و قدرت دولتی پیشکش می‌کند.
- [آموزش سکولار: آموختن چگونه اندیشیدن به کودکان](https://turan-talk.com/secular-education/): آموزش می‌تواند به کودکان بیاموزد چه چیز را باور کنند، یا می‌تواند به آنها بیاموزد چگونه بیندیشند. این تفاوت نه تنها زندگی افراد، بلکه آینده جوامع را شکل می‌دهد.
- [سکولاریزم چیست — و چه نیست](https://turan-talk.com/what-secularism-is/): سکولاریزم اغلب حمله به دین معرفی می‌شود. در واقع، سکولاریزم سازوکاری است که به پیروان همه ادیان — و کسانی که هیچ دینی ندارند — امکان می‌دهد آزادانه در کنار هم زندگی کنند.
- [چرا حقوق بشر جهان‌شمول است](https://turan-talk.com/why-human-rights-are-universal/): «حقوق بشر ایده‌ای غربی است که با فرهنگ ما سازگار نیست.» این ادعا اغلب از سوی صاحبان قدرت مطرح می‌شود. اینجا توضیح می‌دهیم چرا نادرست است — و واقعاً از چه کسی حفاظت می‌کند.
- [آزادی بیان و مرزهای آن](https://turan-talk.com/freedom-of-expression-and-its-limits/): آیا حق رنجاندن وجود دارد؟ آزادی بیان کجا باید پایان یابد؟ نگاهی به اصل آسیب، تفاوت میان رنجش و تحریک، و اینکه چرا قوانین توهین به مقدسات از قدرت حفاظت می‌کنند، نه از انسان‌ها.
- [آپارتاید جنسیتی در افغانستان](https://turan-talk.com/gender-apartheid-afghanistan/): از سال ۲۰۲۱ به این سو، زنان و دختران افغانستان گام به گام از مکتب‌ها، پوهنتون‌ها، محل‌های کار و زندگی عمومی رانده شده‌اند. چرا اکنون بسیاری آن را آپارتاید جنسیتی می‌نامند — و چرا جهان نباید چشم بپوشد.
- [علم و خرافات در زندگی روزمره](https://turan-talk.com/science-and-superstition/): تعویذ در برابر چشم‌زخم، روزهای نیک و بد، درمان با تعویذنویس: خرافات زندگی روزمره میلیون‌ها انسان را شکل می‌دهد. چگونه می‌توانیم این ادعاها را بیازماییم — و چرا این‌قدر قانع‌کننده به نظر می‌رسند؟
- [سوگیری‌های شناختی: ذهن ما چگونه ما را گمراه می‌کند](https://turan-talk.com/cognitive-biases/): ذهن ما میان‌بُر می‌زند، و این میان‌بُرها ما را به شیوه‌هایی پیش‌بینی‌پذیر گمراه می‌کنند. راهنمایی برای رایج‌ترین سوگیری‌های شناختی — و اینکه چگونه با وجود آنها روشن‌تر بیندیشیم.
- [تکامل: بدفهمیده‌ترین نظریه علم](https://turan-talk.com/evolution-misunderstood/): «انسان از بوزینه آمده.» «فقط یک نظریه است.» «همه‌اش تصادف است.» تکامل از پشتیبانی‌شده‌ترین ایده‌های علم است — و از بدفهمیده‌ترین آنها.
- [آگاهی چیست؟ اندیشیدن درباره اندیشیدن](https://turan-talk.com/what-is-awareness/): آگاهی بیش از بیدار بودن است. توانایی دیدن اندیشه‌های خود، پرسیدن از باورهای خود و انتخاب اینکه چگونه عمل کنیم. چرا پرورش آن شاید مهم‌ترین کاری باشد که می‌کنیم.
- [پیشاسقراطیان: وقتی اندیشمندان نخستین بار پرسیدند «چرا؟»](https://turan-talk.com/pre-socratic-philosophers/): تالس، هراکلیتوس، دموکریتوس و دیگران نخستین کسانی بودند که طبیعت را بدون خدایان توضیح دادند. فیلسوفان پیشاسقراطی که بودند و چرا حدس‌های جسورانه آنها هنوز اهمیت دارد؟
- [هومر، هیسیود و زایش اندیشه غربی](https://turan-talk.com/homer-hesiod-birth-of-western-thought/): پیش از فلسفه، شاعران بودند. حماسه‌های هومر و اسطوره‌های هیسیود درباره خدایان چگونه زمینه را برای لحظه‌ای آماده کردند که اندیشمندان یونانی بدون توسل به خدایان پرسیدند «چرا؟»
- [قاعده زرین: اخلاق بدون دگم](https://turan-talk.com/golden-rule-ethics-without-dogma/): «آنچه برای خود نمی‌پسندی، برای دیگران مپسند.» قاعده زرین در فرهنگ‌ها و ادیان گوناگون دیده می‌شود — و این چیز مهمی درباره سرچشمه واقعی اخلاق به ما می‌گوید.
- [اختیار و مسئولیت اخلاقی](https://turan-talk.com/free-will-and-moral-responsibility/): اگر هر انتخاب ما علت‌هایی دارد، آیا واقعاً می‌توان کسی را سرزنش یا ستایش کرد؟ معمای کهن جبر و اختیار — در فلسفه، در دین و در زندگی اخلاقی روزمره.
- [آیا اخلاق عینی است یا ذهنی؟](https://turan-talk.com/is-morality-objective/): اگر اخلاق فرمان خدا نیست، آیا فقط یک نظر شخصی است؟ میان واقع‌گرایی اخلاقی سخت‌گیرانه و نسبی‌گرایی «همه چیز رواست»، پاسخی صادقانه‌تر و انسانی‌تر وجود دارد.
- [دگماتیزم: چرا برخی باورها پرسش‌ناپذیر می‌مانند](https://turan-talk.com/dogmatism/): دگماتیزم داشتن باورهای محکم نیست؛ امتناع از بررسی آنهاست. ناهماهنگی شناختی و سوگیری تأییدی چگونه ذهن‌ها — و جوامع — را بسته نگه می‌دارند.
- [خوانش نقادانه متون مقدس](https://turan-talk.com/reading-sacred-texts-critically/): متون مقدس به عنوان کلام خدا خوانده می‌شوند. اما اگر آنها را همان‌گونه بخوانیم که هر سند باستانی دیگر را می‌خوانیم — با توجه به تاریخ، نویسنده و تناقض‌ها — چه می‌شود؟
- [چرا انسان‌ها باور دارند؟ روانشناسی ایمان](https://turan-talk.com/why-humans-believe/): باور به خدایان تقریباً در همه جوامع بشری دیده می‌شود. آیا این دلیل وجود آنهاست، یا گواهی بر اینکه ذهن انسان چگونه کار می‌کند؟ نگاهی به روانشناسی ایمان.
- [اخلاق و ضرورت آن در جامعه امروز ما](https://turan-talk.com/morality-and-its-necessity/): چرا اخلاق زیربنای جامعه سالم است و چگونه خردورزی، همدلی، آزادی اندیشه و آموزش می‌توانند جامعه را از جهل، تعصب و فروپاشی نجات دهند؟ در این مقاله روی هفت نکته تأکید شده است.
- [اخلاقیات و خداناباوری: آیا خداناباوران می‌توانند اخلاق‌مدار باشند؟](https://turan-talk.com/morality-and-atheism/): خداباوران می‌گویند بدون خدا منبعی برای اخلاق وجود ندارد. با بررسی معمای ائوتیفرو و چهار دیدگاه درباره سرچشمه اخلاق، نشان می‌دهم که اخلاق نیازمند خدا نیست و خداناباوران می‌توانند اخلاق‌مدار باشند.
- [بحران سازگاری: اسلام در برابر مدرنیته قرن ۲۱](https://turan-talk.com/crisis-of-compatibility/): چرا بسیاری از احکام اسلام با واقعیت‌های مدرن سازگار نیستند و چگونه سه گرایش بنیادگرا، سنت‌گرا و تجددگرا هرکدام برای حل این بحران پاسخی متفاوت ارائه می‌کنند.

## Pages

- [تماس با ما](https://turan-talk.com/contact-us/): گفتگوی سنجیده، پایه‌ی رشد فکری است.
- [درباره ما](https://turan-talk.com/who-we-are/): توران‌تاک یک فضای آزاد برای گفتگوی سالم، تعقل‌گرایی و اندیشه آزاد است.
- [ویدیوها](https://turan-talk.com/videos/): گفتگوها، درس‌گفتارها و سخنرانی‌های کانال توران‌تاک در یوتیوب — به زبان دری، برای ذهن‌های کنجکاو در هر کجای جهان.
- [پادکست](https://turan-talk.com/podcasts/): جایی که پرسش‌های ژرف با گفتگوی صادقانه روبرو می‌شوند و ایده‌هایی که در حلقه‌های کوچک محدود مانده بودند، به زبان روزمره برای ذهن‌های کنجکاو بیان می‌شوند.
- [کتاب‌ها](https://turan-talk.com/books/): کتاب‌هایی به زبان دری و فارسی درباره فلسفه، دین، اخلاق، علم و اندیشه آزاد — رایگان برای دانلود و مطالعه. هر ماه یک کتاب تازه افزوده می‌شود.
- [مقالات](https://turan-talk.com/articles/): نوشته‌هایی درباره نقد باورهای دینی، اخلاقیات، فلسفه، دگم‌اندیشی، عقلانیت، گفتگوی سالم، آزاداندیشی، حقوق بشر، سکولاریزم و آپارتاید جنسیتی.
- [خانه](https://turan-talk.com/): جرأت کن بفهمی! · Dare to understand!


[comment]: # (Generated by Hostinger Tools Plugin)